کتاب صوتی

گزیده قصص قرآن کریم

۱۵ قسمت • 7:36:17

«تفسیر» از دانش‌های مرتبط با قرآن کریم است که تعریف‌های متعددی از آن ارائه شده‌‌است، مانند «بیان معانی آیات قرآنی و کشف مقاصد و مدالیل آن». واژه‌‌ی تفسیر همچنین برای اشاره به کتاب‌های حاوی تفسیر قرآن به کار می‌رود. تفسیر قرآن از همان عصر نزول قرآن آغاز شده‌است. امام علی (ع) را می‌توان پس از پیامبر اکرم (ص)، نخستین مُفسّر قرآن دانست که بسیاری از صحابه روایات تفسیری خود را از ایشان نقل کرده‌اند. از مهم‌ترین دسته‌بندی‌هایی که می‌توان در تفسیر نام برد، تفسیر قرآن به قرآن، تفسیر روایی و تفسیر عقلی است. همچنین از مهم‌ترین روش‌ها می‌توان از این روش‌ها نام برد: روش موضوعی، ترتیبی و تاریخی. * تفسیر «سورآبادی»: تفسیر کهن قرآن کریم به فارسی، نوشته‌‌ی «ابوبکر عتیق بن محمد هروی نیشابوری»، معروف به «سورآبادی یا سوریانی»، مفسر کرّامی در قرن پنجم است. نام تفسیر سورآبادی در برخی نسخه‌های خطی موجود، «تفسیرالتفاسیر» آمده‌‌است. این اثر، بر مبنای نسخ خطی موجود، تفسیری بزرگ است که ظاهراً به هفت سُبع تقسیم شده‌‌است. تفسیر با حمد خدا و نعت رسول اکرم (ص) آغاز می‌شود، سپس مقدمه‌ای درباره‌‌ی تفسیر می‌آید و سبب فارسی بودن آن و اینکه مفسر به روایت کدامیک از راویان اعتماد کرده‌است، شرح داده می‌شود. سپس از سوره‌‌ی حمد تا انتهای سوره‌‌ی ناس ترجمه و تفسیر می‌گردد. * تفسیر «رَوضُ الجِنان و رَوحُ الجَنان» فی تفسیر القرآن: این تفسیر اثر «شیخ ابوالفتوح رازی» (متوفی 556 ه.ق) از متکلمان و محدثان امامیه در قرن ششم هجری قمری است. این تفسیر شامل کل قرآن بوده و ابعاد مختلف آیات بررسی شده‌‌است. این کتاب که معروف‌ترین اثر ابوالفتوح رازی است، یکی از مصادر کهن تفسیری شیعه برای مفسران پس از خود به‌‌شمار می‌رود. این کتاب اولین تفسیر کامل شیعی فارسی است که همه سوره‌های قرآن را در برمی‌گیرد و با توجه به رویکرد عقلی و نقلی مفسر در آیات، تفسیر وی در زمره‌‌ی «تفسیر اجتهادی» به‌شمار می‌آید. * تفسیر کبیر «مَنْهَجُ‌الصّادقین فی إلْزامِ الْمُخالِفین» تألیف «ملا فتح‌الله کاشانی» (متوفی 988 ه.ق) از تفاسیر شیعه که در سال 982 ه.ق به زبان فارسی و بنا بر ادبیات قرن دهم، روان و سلیس نگاشته شده‌‌‌است. این کتاب تا مدتی تنها تفسیر فارسی متداول بود. ملا فتح‌‌الله کاشانی در تفسیر خود، مباحث مختلف کلامی، فقهی، ادبی و ... را مطرح کرده‌است؛ اما مؤلف بیشتر بر استفاده از روایات اهل بیت در تفسیر خود اهتمام داشته؛ چنان‌که برخی این تفسیر را از تفاسیر مأثور به شمار آورده‌اند. این تفسیر مشتمل بر مطالب اخلاقی و عرفانی و ازلحاظ تمثیل و استشهاد به اشعار فارسی، قابل ملاحظه است. * قصص قرآنی این کتاب گویا بدین ترتیب است: 1- قصه‌‌ی آفرینش و حضرت آدم (ع) از تفسیر روض‌الجنان و ...؛ 2- قصه‌ی حضرت نوح (ع) از تفسیر سورآبادی و روض‌الجنان و ...؛ 3- قصه‌ی حضرت هود (ع) از تفسیر سورآبادی؛ 4- قصه‌‌ی حضرت ابراهیم (ع) از تفسیر روض‌الجنان و ...؛ 5 و 6- قصه‌‌ی حضرت یوسف (ع) از تفسیر سورآبادی، روض‌الجنان و روح‌الجنان و منهج‌الصادقین؛ 7- قصه‌‌ی حضرت ایوب (ع) از تفسیر منهج‌الصادقین؛ 8- قصه‌‌ی حضرت سلیمان (ع) از تفسیر سورآبادی؛ 9- قصه‌‌ی حضرت زکریا (ع) از تفسیر منهج‌الصادقین؛ 10- قصه‌‌ی حضرت یحیی (ع) از تفسیر منهج‌الصادقین؛ 11- قصه‌‌ی حضرت عیسی (ع)، هاروت و ماروت، اصحاب رَقیم و حضرت عُزَیر (ع) از تفسیر سورآبادی و منهج‌الصادقین؛ 12- قصه‌ی دقیانوس و اصحاب کهف از تفسیر سورآبادی و منهج‌الصادقین؛ 13- قصه‌ی حضرت محمد (ص) از تفسیر سورآبادی و منهج‌الصادقین؛ 14 و 15- قصۀ حضرت علی(ع) از تفسیر سورآبادی و منهج‌الصادقین.