نامه ۶۹: به حارث همدانی
نامه‌ها
متن عربی
۶۹- و من كتاب له ( عليه السلام ) > إلي الحارث الهمذاني < وَ تَمَسَّكْ بِحَبْلِ الْقُرْآنِ وَ اسْتَنْصِحْهُ وَ أَحِلَّ حَلَالَهُ وَ حَرِّمْ حَرَامَهُ وَ صَدِّقْ بِمَا سَلَفَ مِنَ الْحَقِّ وَ اعْتَبِرْ بِمَا مَضَي مِنَ الدُّنْيَا لِمَا بَقِيَ مِنْهَا فَإِنَّ بَعْضَهَا يُشْبِهُ بَعْضاً وَ آخِرَهَا لَاحِقٌ بِأَوَّلِهَا وَ كُلُّهَا حَائِلٌ مُفَارِقٌ وَ عَظِّمِ اسْمَ اللَّهِ أَنْ تَذْكُرَهُ إِلَّا عَلَي حَقٍّ وَ أَكْثِرْ ذِكْرَ الْمَوْتِ وَ مَا بَعْدَ الْمَوْتِ وَ لَا تَتَمَنَّ الْمَوْتَ إِلَّا بِشَرْطٍ وَثِيقٍ وَ احْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ يَرْضَاهُ صَاحِبُهُ لِنَفْسِهِ وَ يُكْرَهُ لِعَامَّةِ الْمُسْلِمِينَ وَ احْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ يُعْمَلُ بِهِ فِي السِّرِّ وَ يُسْتَحَي مِنْهُ فِي الْعَلَانِيَةِ وَ احْذَرْ كُلَّ عَمَلٍ إِذَا سُئِلَ عَنْهُ صَاحِبُهُ أَنْكَرَهُ أَوْ اعْتَذَرَ مِنْهُ وَ لَا تَجْعَلْ عِرْضَكَ غَرَضاً لِنِبَالِ الْقَوْلِ وَ لَا تُحَدِّثِ النَّاسَ بِكُلِّ مَا سَمِعْتَ بِهِ فَكَفَي بِذَلِكَ كَذِباً وَ لَا تَرُدَّ عَلَي النَّاسِ كُلَّ مَا حَدَّثُوكَ بِهِ فَكَفَي بِذَلِكَ جَهْلًا وَ اكْظِمِ الْغَيْظَ وَ تَجَاوَزْ عِنْدَ الْمَقْدَرَةِ وَ احْلُمْ عِنْدَ الْغَضَبِ وَ اصْفَحْ مَعَ الدَّوْلَةِ تَكُنْ لَكَ الْعَاقِبَةُ وَ اسْتَصْلِحْ كُلَّ نِعْمَةٍ أَنْعَمَهَا اللَّهُ عَلَيْكَ وَ لَا تُضَيِّعَنَّ نِعْمَةً مِنْ نِعَمِ اللَّهِ عِنْدَكَ وَ لْيُرَ عَلَيْكَ أَثَرُ مَا أَنْعَمَ اللَّهُ بِهِ عَلَيْكَ وَ اعْلَمْ أَنَّ أَفْضَلَ الْمُؤْمِنِينَ أَفْضَلُهُمْ تَقْدِمَةً مِنْ نَفْسِهِ وَ أَهْلِهِ وَ مَالِهِ فَإِنَّكَ مَا تُقَدِّمْ مِنْ خَيْرٍ يَبْقَ لَكَ ذُخْرُهُ وَ مَا تُؤَخِّرْهُ يَكُنْ لِغَيْرِكَ خَيْرُهُ وَ احْذَرْ صَحَابَةَ مَنْ يَفِيلُ رَأْيُهُ وَ يُنْكَرُ عَمَلُهُ فَإِنَّ الصَّاحِبَ مُعْتَبَرٌ بِصَاحِبِهِ وَ اسْكُنِ الْأَمْصَارَ الْعِظَامَ فَإِنَّهَا جِمَاعُ الْمُسْلِمِينَ وَ احْذَرْ مَنَازِلَ الْغَفْلَةِ وَ الْجَفَاءِ وَ قِلَّةَ الْأَعْوَانِ عَلَي طَاعَةِ اللَّهِ وَ اقْصُرْ رَأْيَكَ عَلَي مَا يَعْنِيكَ وَ إِيَّاكَ وَ مَقَاعِدَ الْأَسْوَاقِ فَإِنَّهَا مَحَاضِرُ الشَّيْطَانِ وَ مَعَارِيضُ الْفِتَنِ وَ أَكْثِرْ أَنْ تَنْظُرَ إِلَي مَنْ فُضِّلْتَ عَلَيْهِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَبْوَابِ الشُّكْرِ وَ لَا تُسَافِرْ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍ حَتَّي تَشْهَدَ الصَّلَاةَ إِلَّا فَاصِلًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ فِي أَمْرٍ تُعْذَرُ بِهِ وَ أَطِعِ اللَّهَ فِي جَمِيعِ أُمُورِكَ فَإِنَّ طَاعَةَ اللَّهِ فَاضِلَةٌ عَلَي مَا سِوَاهَا وَ خَادِعْ نَفْسَكَ فِي الْعِبَادَةِ وَ ارْفُقْ بِهَا وَ لَا تَقْهَرْهَا وَ خُذْ عَفْوَهَا وَ نَشَاطَهَا إِلَّا مَا كَانَ مَكْتُوباً عَلَيْكَ مِنَ الْفَرِيضَةِ فَإِنَّهُ لَا بُدَّ مِنْ قَضَائِهَا وَ تَعَاهُدِهَا عِنْدَ مَحَلِّهَا وَ إِيَّاكَ أَنْ يَنْزِلَ بِكَ الْمَوْتُ وَ أَنْتَ آبِقٌ مِنْ رَبِّكَ فِي طَلَبِ الدُّنْيَا وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ الْفُسَّاقِ فَإِنَّ الشَّرَّ بِالشَّرِّ مُلْحَقٌ وَ وَقِّرِ اللَّهَ وَ أَحْبِبْ أَحِبَّاءَهُ وَ احْذَرِ الْغَضَبَ فَإِنَّهُ جُنْدٌ عَظِيمٌ مِنْ جُنُودِ إِبْلِيسَ وَ السَّلَامُ .
ترجمه‌ی فارسی
نامه۶۹-به حارث همداني اخلاق كارگزاران حكومتي به ريسمان قرآن چنگ زن، و از آن نصيحت پذير، حلالش را حلال، و حرامش را حرام بشمار، و حقي را كه در زندگي گذشتگان بود تصديق كن، و از حوادث گذشته تاريخ براي آينده عبرت گير، كه حوادث روزگار با يكديگر همانند بوده، و پايان دنيا به آغازش مي پيوندد، و همه آن رفتني است. نام خدا را بزرگ دار، و جز به حق بر زبان نياور، مرگ و جهان پس از مرگ را فراوان به ياد آور، هرگز آرزوي مرگ مكن جز آنكه بداني از نجات يافتگاني، از كاري كه تو را خشنود، و عموم مسلمانان را ناخوشايند است بپرهيز، از هر كار پنهاني كه در آشكار شدنش شرم داري پرهيز كن، از هر كاري كه از كننده آن پرسش كنند، نپذيرد يا عذرخواهي كند، دوري كن، آبروي خود را آماج تير گفتار ديگران قرار نده، و هر چه شنيدي بازگو مكن، كه نشانه دروغگويي است و هر خبري را دروغ مپندار، كه نشانه ناداني است. خشم را فرونشان، و به هنگام قدرت ببخش، و به هنگام خشم فروتن باش، و در حكومت مدارا كن تا آينده خوبي داشته باشي، نعمتهايي كه خدا به تو بخشيده نيكو دار، و نعمتهايي كه در اختيار داري تباه مكن، و چنان باش كه خدا آثار نعمتهاي خود را در تو آشكارا بنگرد. اوصاف مومنان و بدان! بهترين مومنان، آنكه جان و خاندان و مال خود را در راه خدا پيشاپيش تقديم كند، چه آن را كه پيش فرستي براي تو اندوخته گردد، و آنچه را كه باقي گذاري سودش به ديگران مي رسد. از دوستي با بيخردان، و خلافكاران بپرهيز، زيرا هر كس را از آنكه دوست اوست مي شناسند، و در شهرهاي بزرگ سكونت كن زيرا مركز اجتماع مسلمانان است، و از جاهايي كه مردم آن از ياد خدا غافلند، و به يكديگر ستم روا مي دارند، و بر اطاعت از خدا به يكديگر كمك نمي كنند، بپرهيز. در چيزي انديشه كن كه ياريت دهد، از نشستن در گذرگاههاي عمومي، و بازار پرهيز كن كه جاي حاضر شدن شيطان، و برانگيخته شدن فتنه هاست، و به افراد پايين تر از خود توجه داشته باش، كه راه شكرگزاري تو در برتري است. در روز جمعه پيش از نماز مسافرت مكن، جز براي جهاد در راه خدا، و يا كاري كه از انجام آن ناچاري، در همه كارهايت خدا را اطاعت كن، كه اطاعت خدا از همه چيز برتر است. روش به كارگيري نفس در خوبيها نفس خود را در واداشتن به عبادت فريب ده، و با آن مدارا كن، و به زور و اكراه بر چيزي مجبورش نساز، و در وقت فراغت و نشاط بكارش گير، جز در آنچه كه بر تو واجب است، و بايد آن را در وقت خاص خودش بجا آوري، بپرهيز از آنكه مرگ تو فرا رسد در حالي كه از پروردگارت گريزان باشي، و در دنياپرستي غرق باشي، از همنشيني با فاسقان بپرهيز كه شر به شر مي پيوندد، خدا را گرامي دار، و دوستان خدا را دوست شمار، و از خشم بپرهيز كه لشكر بزرگ شيطان است. با درود.
ترجمه‌ی انگلیسی
Adhere to the rope of the Qur'an and seek instructions from it. Regard its lawful as lawful and its unlawful as unlawful. Testify the right that has been in the past. Take lesson for the persent condition of this world from the past (condition), because its one phase resembles the other, and its end is to meet its beginning, and the whole of it is to change and depart. Regard the name of Allah as too great to mention Him, save in the matter of right. Remember more often death, and (what is to come) after death. Do not long for death except on a reliable condition. Avoid every action which the doer likes for his own self but dislikes for the Muslims in general. Avoid every such action which is performed in secret and from which shame is felt in the open. Also avoid that action about which if the doer is questioned he himself regards it bad or offers excuses for it. Do not expose your honour to be treated as the subject of people's discussions. Do not relate to the people all that you hear, for that would amount to falsehood. Do not contest all that the people relate to you for that would mean ignorance. Kill your anger and forgive when you have power (to punish). Show forbearance in the moment of rage, and pardon in spite of authority; the eventual end will then be in your favour. Seek good out of every favour that Allah has bestowed on you, and do not waste any favour of Allah over you. The effect of Allah's favours over you should be visible on you. Know that the most distinguished among the believers is he who is the most forward of them in spending from himself, his family and his property, because whatever good you send forward will remain in store for you and the benefit of whatever you keep behind will be derived by others. Avoid the company of the person whose opinion is unsound and whose action is detestable, because a man is judged after his companion. Live in big cities because they are collective centres of the Muslims. Avoid places of neglectfulness and wickdness and places where there are paucity of supporters for the obedience of Allah. Confine your thinking to matters which are helpful to you. Do not sit in the marketing centres because they are the meeting places of Satan, and targets of mischiefs. Frequently look at those over whom you enjoy superiority because this is a way of giving thanks. Do not undertake a journey on Friday until you have attended the prayers, except when you are going in the way of Allah, or in an excusable matter. Obey Allah in all your affairs because Allah's obedience has precedence over all other things. Deceive your heart into worshipping, persuade it and do not force it. Engage it (in worshipping) when it is free and merry, except as regards the obligations enjoined upon you, for they should not be neglected and must be performed at the five thimes. Be on guard lest death comes down upon you while you have fled away from your Lord in search of worldly pleasure. Avoid the company of the wicked because vice adjoins vice. Regard Allah as great, and love His lovers. Keep off anger because it is one large army from Satan's armies; and that is an end to the matter.
منبع: نهج‌البلاغه (گردآوری سید رضی)